Kun plezuro mi sendas mesaĝon al vi ĉiuj, ĉar mi sentas profundan inspiron de danko al vi, esperantistoj de la mondo.

En aprilo de la pasinta jaro aperis ĉe UEA la ZEO-libro Monumente pri Esperanto, ilustrita dokumentaro pri 1044 Zamenhof/Esperanto-objektoj en 54 landoj de la Tero. Jam kvar monatojn post la apero UEA raportis pri la verko kiel "la plej furora Esperanto-libro de la jaro" (19-09-1997). La 5-an de novembro skribis al mi direktoro Buller: "Neniu Esperanto-libro havis tiel eksplodan starton sur la merkato en la lastaj jaroj. Via verko jam rompis ĉiujn rekordojn... vi ĉampionis en nia libromerkato..."

Sed, gesamideanoj, kie ajn vi estas, ne decas al mi tia senrestrikta ĉampioneco. Estis antaŭuloj, kiuj min inspiris, kiuj kvazaŭ alvokis daŭrigi. Komisiis min la omaĝo al pioniroj.

Ekzemple, en la Jarlibro 1930, kiam mi fariĝis delegito de UEA, mi vidis unuan "liston" pri tiaj objektoj: 12 stratojn plus Zamenhof-placo. Pasis jardekoj de streĉa profesio, ĝis en 1965 mi transprenis de la Centro de Esploro kaj Dokumentado, servo de UEA tiam gvidata de prof. Lapenna, liston de 291 tiaj objektoj, "ZEO-j".

Sur tiu bazo estiĝis per korespondado kun landaj Esperanto-asocioj kaj helpe de multaj inspiritaj aktivuloj, dum 20 jaroj, listo pri 459 ZEO-j, publikigita de Heroldo en 1985.

Certe jes: la neta rezulto de tia esplorado estiĝas el mozaiko de centoj da detaloj skribe akiritaj. Sed la veraj merituloj estas la iniciatintoj de ĉiuj unuopaj objektoj. Aŭtoro povas nur prilabori kaj registri, kion kreis la pioniroj. Al ili ni dediĉu honoron kaj dankon! Kaj apartan dankon al mia longjara amika helpanto s-ro R. Boré! Helpe de ili, tiuj fervoraj aktivuloj, dum la pasintaj 12 jaroj la nombro de la registreblaj objektoj etendiĝis al 1044 — la nombro de la ZEO-libro. Kaj tiel do, la aktivuloj ebligis la verkadon de dokumentaro, per kiu, laŭ Zamenhof, "la mondo vidas ke nia afero regule progresas". Ili, la pioniroj, ebligis publike manifesti, ke Esperanto estas kultura elemento de nia socio.

Sed nun, demandas vi, gesinjoroj, kiel progresis la dokumentado ĝis hodiaŭ, unu jaron poste?

Unue; persistis sur la ĉampiona podio la tri landoj kun la plej multaj ZEO-j proporcie laŭ la nombro da loĝantoj, nome, 3-a: Hungario, 2-a: Israelo, kaj, pinte de la ŝtupetaro, 1-a: Bulgario. Koran gratulon, bulgaraj, israelaj kaj hungaraj esperantistoj — ĉu en la salono de la kongresejo, ĉu hejmlande!

Kaj due; estiĝis intertempe suplementa listo pri 55 landoj, do unu lando pli ol en la libro: Albanio.

Kaj kiom da ZEO-j aktuale? Nu, tute nekonvena, nekontentiga, eĉ provoka nombro: 1099!

Tia neronda "makulo" ne ekzistu longe! Pro tio mi proponas: ĉiu el vi, hejmenveninte, tuj provu akiri de sia urbestro iun publikan objekton, nomumotan laŭ Zamenhof aŭ Esperanto, por ke via urbo estu kunreprezentita inter la ĉefurboj de la mondo. Nur tiel ni povos plejeble baldaŭ adiaŭi tiun kuriozan nombron da ZEO-j. Ni estas survoje al la teoria idealo:

[RIM. Unu semajnon antaŭ la UK, la 1100-a ZEO estis inaŭgurita en Veisiejai, Litovio. En tiu urbeto d-ro Zamenhof loĝis kvar monatojn en la jaro 1885 kaj tie li finpretigis sian lingvon. En Veisiejai jam antaŭe troviĝis du ZEO-j: memorŝtono pri la iama loĝejo de Zamenhof, kaj Zamenhof-strato. La 22-an de julio, kadre de la 34-aj Baltiaj Esperanto-Tagoj, oni inaŭguris trian ZEO-n, Zamenhof-monumenton. En la inaŭguro parolis d-ro L. C. Zaleski- Zamenhof. Prezidento de Litovio, Valdas Adamkus, sendis salutmesaĝon.]