1318 pjesёmarrёsit e Kongresit Universal tё 108 tё Esperantos, tё mbledhur nё Torino, Itali, nga 29 korriku deri 5 gusht 2023, trajtuan temёn “Imigrimi-bashkёrrjedhё e vlerave njerёzore” Pjesёmarrёsit qё udhёtuan nga 69 vende tё ndryshme, jo vetёm diskutuan pёr temёn, por e pёrjetuan dhe shkёmbyen pёrvojёn: Me qenёse tё gjithё pjesёmarrёsit e flasin gjuhёn ndёrkombёtare Esperanto, nuk pati asnjё pengesё gjuhёsore pёr ndёrkomunikimin dhe efektivitetin, nё pёrputhje me temёn e kongresit, vlerat njerёzore e tё gjithё tё pranishmёve bashkёrodhёn- nё njё atmosferё harmonike.

Shumё esperantistё raportuan pёr pёrvojat e veta si mёrgimtarё. Ata theksuan qё njohja e gjuhёs Esperanto ndihmon pёr tё gjetur mbёshtetje nё fillim tё jetёs sё re, por thelbёsore ёshtё tё nxёnit e gjuhёs amtare tё vendit pёrkatёs, nё mёnyrё qё tё integrohesh nё shoqёri.

Kjo vlen pёr tё gjithё mёrgimtarёt- qoftё ata qё e kanё zgjedhur me vullnet tё lirё tё zhvendosen nё njё vend tjetёr apo ata qё duhej tё iknin nga vendlindja pёr shkak tё luftёs, mjerimit dhe pёrndjekjes.

Si rrjedhojё, pjesёmarrёsit e kongresit mbajtёn shёnim si mё poshtё:

1. Shoqёria civile nё qytetin mikpritёs Torino na jep njё model shembullor pёr integrimin dhe posaҫёrisht pёr strehёkёrkuesit nё shoqёri.
2. Kongresistёt konstatojnё me pezm qё numri i tё ikurve nё botё gjatё vitit qё shkoi e kapёrceu, pёr herё tё parё, shifrёn e 100 milionёve. Ne paralajmёrojmё qё pёr shkak tё ndёrrimeve klimatike, gjithnjё e mё shumё njerёz do jenё tё detyruar t’i braktisin shtёpitё e veta.
3. U bёjmё thirrje tё gjitha shteteve tё botёs t’i ndalin shkaqet e mёrgimit pa dёshirё dhe mbёshtesim pёrpjekjet e Kombeve tё Bashkuara dhe tё organizmave mbishtetёrore pёr zbutjen, nё se jo zgjidhjen e problemeve.
4. U bёjmё thirrje shteteve, ku shkojnё tё ikurit, t’i pranojnё ata dhe t’u japin ҫdo mbёshtetje pёr tё mundur tё vendosin njё jetё tё lirё, mё vete. Jemi tё bindur qё mёrgimi, nё fund, rezulton njё kulturё mё tё pasur dhe njё shoqёri mё tё begatshme nё ato shtete vetё. Ne e pranojmё vlerёn historike tё mёrgimit- mёrgimi ёshtё bazё pёr zhvillimin e njerёzimit.
5. U bёjmё thirrje tё gjitha shteteve tё garantojnё pёr mёrguesit qё tё mund tё jetojnё pa pёrdallime gjuhёsore dhe pa ҫfarёdo lloj pёrdallimi tjetёr. Me fjalё tё tjera: bёjmё thirrje tё gjithё shteteve tё ndjekin Deklaratёn Universale tё tё Drejtave tё Njeriut, tё shpallur nё vitin 1948.
6. Tani, nё vitin e 75 tё pranimit tё Deklaratёs pёr tё Drejtat e Njeriut, konstatojmё me kujdes qё kёto tё drejta nuk respektohen nё shumё pjesё tё botёs.
7. Prandaj jemi solidarё me tё ikurit dhe theksojmё qё Tё Drejtat e Njeriut janё tё drejta universale, qё vlejnё pёr ҫdo individ nё mbarё botёn, edhe pёr mёrgimtarёt.

Torino, Itali, 5 gusht 2023

(Elesperantigis Bardhyl Selimi)